काठमाडौँ/नेपाली मिडिया जगत्मा महिला पत्रकारहरूको भूमिकालाई अझ प्रभावकारी र प्रविधिमैत्री बनाउने उद्देश्यका साथ कम्प्युटर एसोसिएसन नेपाल (क्यान) महासङ्घ, एफईजेए (FEJA) र सनवे कलेज काठमाडौँको संयुक्त आयोजनामा “पत्रकारितामा आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स” (AI in Journalism) विषयक एक दिवसीय गहन कार्यशाला सम्पन्न भएको छ।

बत्तीसपुतलीस्थित अनुपम फुडल्याण्डमा आयोजित उक्त उच्चस्तरीय कार्यशालामा महिला सञ्चारकर्मी, मिडिया व्यवस्थापक तथा डिजिटल प्रविधि नवप्रवर्तकहरूको बाक्लो उपस्थिति रहेको थियो। आधुनिक प्रविधि, नैतिक पत्रकारिता र न्युजरुम अटोमेसनको सही प्रयोगमार्फत महिला पत्रकारहरूलाई प्रविधिको अग्रपङ्क्तिमा ल्याउने लक्ष्य कार्यक्रमले लिएको छ।

महिला पत्रकार सशक्तिकरण: डिजिटल युगको नयाँ फड्को

कार्यक्रममा महिला पत्रकार सशक्तिकरणलाई प्रमुख प्राथमिकताका साथ उठाइएको थियो। उदीयमान प्रविधिको प्रयोगमा महिला पत्रकारहरूको पहुँच र दक्षता बढाउन यो सहकार्यले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने सहभागीहरूले बताए।

ऐतिहासिक माइलस्टोन: एफईजेए (FEJA) का अध्यक्ष शर्मिला ठकुरीले क्यान महासङ्घसँगको यो रणनीतिक सहकार्यले महिला पत्रकारहरूलाई आधुनिक डिजिटल प्रविधिमा दक्ष र सशक्त बनाउन एक monumental माइलस्टोन (ऐतिहासिक कदम) साबित हुने बताउनुभयो।

समान अवसर र प्रविधि साक्षरता: न्युजरुममा एआईको प्रवेशसँगै महिला पत्रकारहरूलाई प्रम्प्ट इन्जिनियरिङ, डाटा फरेन्सिक र अटोमेसन टूलमा पोख्त बनाउँदै नेतृत्वदायी भूमिकामा पुर्‍याउन सहयोग पुग्ने विश्वास व्यक्त गरियो।

कार्यशालाका प्रमुख प्राविधिक सत्रहरू

कार्यशालामा सहभागी सञ्चारकर्मीहरूलाई डिजिटल युग सुहाउँदो व्यावहारिक ज्ञान प्रदान गर्न विभिन्न चार मुख्य सत्रहरू सञ्चालन गरिएको थियो:

आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स र प्रम्प्ट इन्जिनियरिङ: मेसिन लर्निङका आधारभूत सिद्धान्त बुझाउँदै ठूला ल्याङ्ग्वेज मोडलहरू (LLMs) बाट तथ्यपरक जानकारी हासिल गर्न सही ‘प्रम्प्ट’ कसरी लेख्ने भन्ने विषयमा अभ्यास गराइयो।

भ्रामक सूचना र डीपफेक (Deepfakes) विरुद्धको लडाइँ: अनलाइन माध्यममा फैलिने असत्य समाचार, फेक न्युज र डीपफेक सामग्री पहिचान गर्न डिजिटल फरेन्सिक तथा सत्यता परीक्षण (Fact-checking) प्रविधिबारे सहभागिलाई प्रशिक्षित गरियो।

खोजमूलक पत्रकारिता र कार्यप्रवाह अभिवृद्धि: तथ्याङ्क विश्लेषण र अटोमेसन टूलहरूको प्रयोग गरी अडियो-भिडियो ट्रान्सक्रिप्सन, अनुवाद तथा नियमित प्रशासनिक कामहरूलाई सहज बनाई खोजमूलक पत्रकारितामा केन्द्रित हुने तरिकाहरू प्रस्तुत गरिए।

नैतिकता र डाटा सुरक्षा: पारदर्शिता, जवाफदेहिता, क्लाउड-आधारित डाटा गोपनीयता र समाचार स्रोतको सुरक्षाका लागि आवश्यक नीतिगत तथा नैतिक ढाँचाबारे छलफल भयो।

“प्रविधिको द्रुत विकाससँगै भ्रामक सूचना (Disinformation) र गलत जानकारी (Misinformation) रोक्नु आजको प्रमुख चुनौती हो। क्यान महासङ्घले सूचनाको विश्वसनीयता जोगाउन निरन्तर सचेतना अभियान चलाइरहनेछ।”

— चिरञ्जीवी अधिकारी, कार्यवाहक अध्यक्ष (क्यान महासङ्घ) तथा सीईओ (वान कभर प्रालि)

नेतृत्व तहको प्रतिबद्धता र आगामी योजना

क्यान महासङ्घका कार्यवाहक अध्यक्ष चिरञ्जीवी अधिकारीको अध्यक्षतामा सम्पन्न उक्त कार्यक्रममा विभिन्न क्षेत्रका अगुवाहरूले मन्तव्य व्यक्त गरेका थिए:

निरन्तर प्राविधिक शिक्षा: स्वागत मन्तव्य राख्दै सनवे कलेज काठमाडौँका निर्देशक सिमोली देसाईले आईटी क्षेत्रका अगुवा चिरञ्जीवी अधिकारीको नेतृत्वको प्रशंसा गर्दै मिडिया कर्मीहरूका लागि आगामी दिनमा पनि यस्ता प्राविधिक तालिम निरन्तर सञ्चालन गर्ने घोषणा गर्नुभयो।

कन्टेन्ट क्रिएटरका लागि एआई साक्षरता: टेक ब्लगर्स एसोसिएसन नेपालका अध्यक्षले डिजिटल सामग्री उत्पादक, ब्लगर र पत्रकारहरूका लागि एआई साक्षरता अनिवार्य भइसकेको उल्लेख गर्दै आगामी दिनमा यस्ता सम्मेलनहरूलाई अझ विस्तार गरिने बताउनुभयो।

वरिष्ठ व्यक्तित्वहरूको उपस्थिति

उक्त कार्यक्रममा क्यान महासङ्घका संस्थापक अध्यक्ष विमल कुमार शर्मा, पूर्व अध्यक्ष लोचन लाल अमात्य, तथा टेक ब्लगर्स एसोसिएसनका महासचिव आभास अधिकारी लगायत सूचना प्रविधि र मिडिया क्षेत्रका प्रतिष्ठित व्यक्तिहरूको सहभागिता रहेको थियो।

महिला पत्रकारहरूलाई प्रविधिसँग जोड्दै डिजिटल न्युजरुम सञ्चालनमा सक्षम बनाउने उद्देश्य बोकेको यस कार्यशालाले नेपाली मिडिया क्षेत्रलाई अझ प्रतिस्पर्धी, प्रविधिमैत्री र समावेशी बनाउन ठूलो योगदान पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।