पूर्वीचितवनमा किसानबाट दुध संकलन गरेर अन्य जिल्लामा पैठारी गर्ने पुराना सहकारीहरु मध्ये एक हो ‘पिठुवा डेरी’ अर्थात पिठुवा दुग्ध उत्पादक सहकारी संस्था । तिस वर्षदेखि पिठुवाका किसानले उत्पादन गरेका दुध संकलन र विक्रिवितरण गरेर नगद भित्राउन मुख्य भूमिका खेलेको संस्थाले अहिले दुधको विविधिकरण र बजारीकरण समेत सुरु गरेको छ ।

केहिवर्ष अगाडीदेखि दहि, पनिर्, नौनी, खुवा, घ्यु लगायतका दूधजन्य पदार्थ उत्पादन गरेर बजारीकरण सुरुगरेको संस्थाले यहि चैत्र ८ गते शुक्रबार देखि महिको व्यवसायिक उत्पादन सुरु गरेको छ । स्वास्थ्य सचेतनाको वृद्धिसंगै क्यान्सर उन्मुख पेयपदार्थहरुको उपभोग कम हुँदै गएको अवस्थामा सहकारीले महिको उत्पादन र बजारीकरण सुरु गरेको संस्थाका अध्यक्ष गंगाराम गुरुङले जानकारी दिए ।

सहकारीलाई महि उत्पादन गर्ने मेसिन खरिदको लागी रत्ननगरको वडा नं. १६ ले आर्थिक सहयोग गरेको छ । वडा कार्यालय र सहकारीको संयुक्त लगानीमा एकलाख सन्ताउन्न हजारको लगानीमा महि तथा लस्सी उत्पादन गर्ने मेसिन जडान गरिएको हो ।

चितवनमा केहि सहकारीले यस अघिनै महि उत्पादन सुरु गरिसकेका छन् । विहेब्रतबन्ध लगायतका धार्मिक कार्यक्रम तथा अन्य कार्यक्रमहरुमा समेत कोल्डड्रिंक्सको सट्टा महिको उपयोग बढ्न थालेको छ । घरमा दहि जमाएर महि खाने प्रचलन हराउंदै गएपछि पछिल्लो समय कोल्डड्रिंक्सको उपभोग ह्वात्तै बढेको थियो । तर अहिले भोजभतेरमा समेत महिको प्रयोग बढेको छ ।

महि स्वास्थ्यका दृष्टिकोणले समेत निकै उपयोगी छ । महीले झाडापखाला, कब्जियत, पायल्स, कोलेस्टोरल, उच्च रक्तचाप जस्ता रोग नियन्त्रणमा पनि सहयोग गर्ने चिकित्सकहरु बताउँछन् । दही–महीमा पाइने बेसिलस भन्ने ब्याक्टेरियाले खाना पचाउँछ र आन्द्रा तथा पेट सम्बन्धी समस्या हुनबाट जोगाउँछ ।’