वि.स. २०४० सालदेखि चितवनको पर्यटकिय नगरी सौराहामा होटल संचालन गर्दै आइरहनु भएका राइनो लज एण्ड होटलका संचालक रामकुमार अर्यालसंग पत्रकार अजित अधिकारीले होटल र समग्र पर्यटनका बारेमा गर्नुभएको कुराकानी :

धन्यवाद अजित जि !

आराम छु ।

विभिन्न सामाजिक संघसंस्थामा आबद्ध छु । त्यो भएको हिसाबले सामाजिक कर्ममा झनै व्यस्त छु । आफ्नै होटल एण्ड लज भएका कारणलेपनि दिनभरी आफ्नै कार्यमा व्यस्त हुन्छु । यसरी नै मेरा दिनहरु चलेका छन् ।

अजित जि, तपाईंलाई बास्तबमा भन्नुपर्दा म सानैदेखि आफ्नै देशमा केही गर्नुपर्छ भन्ने सोच राख्ने व्यक्ति हुँ । सुरुवातमा होटल भाइले संचालन गर्नुहुन्थ्यो । अझ विशेषगरी भाइबाट प्रभावित भएर मलाईपनि होटल गर्ने सोच आयो । आफ्नै जग्गा भएकाले लगानी बाहेक भाडा तिर्न नपर्ने भएपछि मैले होटल संचालन गरे । पोखरामा पनि होटल छ । त्यो होटल भाइले संचालन गरिराख्नुभएको छ ।

मैले वि.स. २०४० सालदेखि होटल गरे । सुरुवातमा त्यो बेला २० हजार रुपैयाँबाट सुरु गरेको हुँ । अहिलेको जस्तो खासै महङ्गी त थिएन त्यो बेला तर २० हजार कमाउनु भनेको अहिलेको लाख भन्दापनि गाह्रो थियो ।

सौराहा चितवनको प्रमुख पर्यटकिय नगरी भएका हिसाबले समेत यहाँ पर्यटकको संख्या दिनानुदिन बढ्दो छ । यहाँ स्वदेशी तथा बिदेशी पर्यटकहरु आउने गर्दछ्न् । बर्षमा झन्डै २/३ लाख पर्यटकहरु घुम्नका लागि आउने गरेका छन् । अहिले भारतीय पर्यटकहरुपनि बिस्तारै बढ्ने गरेका छन् ।

घुम्न आउने पर्यटकहरुले मिश्रित खालको प्रतिक्रिया जनाउनुभएको छ । निकुञ्जका कारण देखापर्ने भइपरी समस्याको समाधान हुन नसक्नु, व्यवस्थित बाटोघाटो निर्माण नहुनु, खोलानाला तालतलैयाको सरसफाइ र संरक्षणको अभाव, २४ सैं घण्टा हवाईसेवा संचालनमा नआउनु र पथप्रदर्शक आदिको समस्या हुने गरेको गुनासो गरेका छन् ।

सर्वप्रथम त, राज्यले सम्भावित पर्यटन क्षेत्रको खोजी गर्नुपर्छ । त्यहाँ भएका प्राकृतिक सम्पदाहरुको संरक्षण गर्दै पर्यटकले सहजै अबलोकन गर्न मिल्ने बनाउनुपर्छ । पर्यटन क्षेत्रलाई अझै मजबुत बनाउन निकुञ्जको संरक्षण गर्नुपर्दछ । सकेसम्म निकुञ्ज प्रवेशद्वारलाई अझै लामो बनाउनुपर्छ । व्यवसाय गर्न चाहने युवालाई राज्यले सहुलियतपूर्ण ऋणको व्यवस्था गर्नुपर्छ । त्यसको लागि सरकारले नयाँ पोलिसी निर्माण गर्नु अपरिहार्य छ । अझ भन्नुपर्दा व्यवसायीक नीति अन्तरगत राज्यले कम्तीमा पनि २० देखि २५ बर्षिय योजना बनाउन म जरुर देख्छु । अर्को भनेको हवाईसेवा चौबीसै घण्टा संचालन गर्नुपर्छ ।

अत्यन्त ठूलो फाइदा छ । घुम्न तथा अबलोकन गर्न पर्यटकका कारण यहाँका मानिसहरुको आम्दानीको स्रोत राम्रो देखिन्छ । ससाना होटल रेस्टुरेन्ट संचालन गरेरपनि राम्रो आम्दानी गर्न सकेका छन् । बढ्दो जनशक्ति यतिबेला बिदेश पलायन हुँदै गर्दा यहाँ प्रकृतिले नै दिएको प्राकृतिक शुन्दरताभित्र रमेर व्यवसाय गर्दा छुट्टै आनन्द छ । पराईको देशमा गएर दुख गर्न नपर्नुपनि ठूलो उपलब्धि हो । अर्कोतिर खेतीयोग्य जमिनको समेत महत्त्व बढेको छ । उत्पादन भएको अन्न तथा तरकारी अन्यत्र लगेर बेच्नुपर्दैन । सो सामाग्री यही नै प्रयोग हुन्छ । त्यो बाट आएको आम्दानीपनि यहाँका नागरिकका लागि राम्रो उपलब्धि हो ।

मैले हाल २० जना युवाहरुलाई रोजगारी दिएको छु ।

मेरोमा झन्डै पाँच सयदेखि हजारसम्म पर्यटकहरु आउने गरेका छन् ।

आफ्नै देशको नेपाली तथा लोकल खाना, अमेरिकन तथा ईन्डियन खाना, युरोपेली तथा युरोपियन मुलुकका विभिन्न खानाका परिकारहरु हामीकहाँ पाइन्छ ।

यहाँ आउने पर्यटकले एक सिङ्गे गैंडा, पाटे बाघ, गोही, विभिन्न प्रजातिका चराचुरुङ्गी, माछ र स्तनधारी प्राणीहरु सहजै देख्न सक्छन् ।

मैले हालसम्म अमेरिका, थाइल्यान्ड, फिलिपिन्स, हङकङ, बर्मा, चाइना, जर्मनी, बेल्जियम, फ्रान्स, भारत, जापान र हल्यान्ड जस्ता मुलुकहरुको भ्रमण गरेको छु ।

मैले अत्यन्त शुन्दर देखे ती देशका बिकासहरु बाटोघाटो, वातावरण सबै स्वच्छ अनि सफा देखे । सबै कामको सिस्टममा बिकास भएको देखें । टूरिजम एरियाको बिकास, फोहोर मैलाको व्यवस्थापन, ढल नालाको व्यवस्थापन, समुन्द्रको पानीलाई पिउन योग्य बनाउन फिल्टरको व्यवस्था, वातावरणलाई असर नपर्नेगरी बिकास भएको पाएँ । आफ्ना नागरिकहरुलाई शिक्षा, स्वास्थ्य, यातायात, खानेपानी जस्ता विभिन्न पूर्वाधारको ज्ञारेन्टी गराएको पाएँ । जेष्ठ नागरिकको संरक्षण तथा सम्मान र रोजगारी, युवालाई रोजगारी, काम गर्ने वातावरणको निर्माण र कम्पनी संचालन भएको देखें । जसले गर्दा आज ती देशहरु आर्थिक उन्नयनमा धेरै अगाडि छन् ।

नेपालमा विभिन्न सम्भावनाहरु छन् । यहाँ आफ्नो सीप अनुसारको काम गर्न सकिन्छ । कृषि तथा पशुपालन, पर्यटन आदि क्षेत्रमा समेत प्रचुर सम्भावना छ । त्यो भएका कारणले राज्यले तत्काल यी क्षेत्रमा जोड दिनुपर्छ । शिक्षामा झनै जोड दिन सक्नुपर्छ । विद्यार्थीलाई व्यवहारिक र सैद्धान्तिक शिक्षा प्रदानमा जोडदिन सक्नुपर्छ । पढ्दै कमाउन मिल्नेगरी पठनपाठनको व्यवस्था गराउन कलेजले जोड दिनुपर्छ । उचित शिक्षा अनुसारको रोजगारीको सुनिश्चितता राज्यले नै गर्नुपर्छ । अनिमात्र युवाहरुलाई स्वदेशमा राम्रोसँग टिकाउन सकिन्छ ।

हस् यहाँलाईपनि धेरैधेरै धन्यवाद अजित जि, मलाई पनि बिचार राख्ने अबसर दिनुभएकोमा यहाँलाई धन्यवाद दिन चाहन्छु ।